Od 8 grudnia 2023 każde wino wyprodukowane w Unii Europejskiej musi podać wykaz składników i informację o wartości odżywczej. To nie jest zalecenie ani dobra praktyka, tylko wymóg rozporządzenia UE 2021/2117. Winiarz nie ma tu wyboru, ma obowiązek. Poniżej konkret: co dokładnie musi się znaleźć, co wolno przenieść do etykiety elektronicznej za kodem QR, a czego przy e-etykiecie robić nie wolno.
Co się zmieniło i od kiedy
Rozporządzenie 2021/2117 rozszerzyło obowiązki etykietowania win na dwa elementy, których wcześniej nie wymagano: pełny wykaz składników oraz informację o wartości odżywczej. Obowiązek dotyczy win wyprodukowanych od 8 grudnia 2023. Wina wyprodukowane wcześniej mogą być sprzedawane do wyczerpania zapasów na starych zasadach, ale wszystko, co powstaje w piwnicy teraz, podlega już nowym wymogom.
Co musi być na fizycznej etykiecie, a co może iść za QR
Przepisy dopuszczają rozwiązanie hybrydowe, które oszczędza miejsce na butelce. Część informacji może zostać podana elektronicznie, na stronie dostępnej po zeskanowaniu kodu QR z etykiety. Podział wygląda tak:
- Na fizycznej etykiecie zostaje wartość energetyczna, podawana w kJ i kcal na 100 ml, oraz informacja o alergenach. Alergenów, w praktyce najczęściej siarczynów, nie wolno chować za kodem QR.
- Pełny wykaz składników i pełną tabelę wartości odżywczej można przenieść do etykiety elektronicznej dostępnej po zeskanowaniu QR.
Jest jeszcze jeden szczegół, który łatwo przeoczyć. Obok kodu QR na etykiecie musi znaleźć się słowo wskazujące, do czego prowadzi, czyli Składniki. Samo QR albo ikona z literą i nie wystarczą. Dzięki temu na papierowej etykiecie nie trzeba drukować całej tabeli, ale strona pod kodem QR musi istnieć, być trwała i zawierać komplet danych dla danej partii wina.
- Wartość energetyczna: 288 kJ / 69 kcal na 100 ml
- Alergeny: zawiera siarczyny
- Kod QR z podpisem Składniki
- Pełny wykaz składników z wyróżnionymi alergenami
- Pełna tabela wartości odżywczej w układzie 1169/2011
- Nazwa i adres producenta, numer partii, wersja
| Wartość energetyczna | 288 kJ / 69 kcal |
| Tłuszcz | 0 g |
| w tym kwasy nasycone | 0 g |
| Węglowodany | 1,0 g |
| w tym cukry | 1,0 g |
| Białko | <0,5 g |
| Sól | 0 g |
Winogrona, regulatory kwasowości: kwas winowy, konserwanty i przeciwutleniacze: siarczyny.
Liczby powyżej nie są przypadkowe. Wartość energetyczną i zawartość węglowodanów oblicza się ze znanych średnich, na podstawie poziomu alkoholu, cukru resztkowego i kwasowości danej partii. Nie trzeba analizy laboratoryjnej, co dla małej winnicy jest kluczowe. Trzeba tylko umieć te liczby obronić przy kontroli, dlatego warto, żeby system pokazywał, skąd się wzięły.
Strona elektronicznej etykiety to dokument informacyjny, nie kanał marketingowy. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej C/2023/1190 strona pod kodem QR nie może zbierać danych użytkownika, śledzić go ani prezentować treści reklamowych. Ma pokazywać wyłącznie informacje o produkcie. To ważne również przy wyborze narzędzia: jeśli generator e-etykiety wpina do strony kod śledzący albo baner marketingowy, działa niezgodnie z przepisem.
Najtrudniejsza część to policzenie wartości odżywczej
Wykaz składników da się spisać z pamięci lub z notatek. Problem zaczyna się przy wartości odżywczej. Trzeba podać wartość energetyczną oraz zawartość węglowodanów i cukrów dla konkretnej partii. To pochodne tego, co faktycznie działo się w piwnicy: poziomu alkoholu, cukru resztkowego, dodatków użytych przy nastawie. Policzenie tego ręcznie dla każdego rocznika i każdego zbiornika jest żmudne i łatwo się pomylić.
Jak podchodzimy do tego w VineyardElf
Większość dostępnych narzędzi każe wpisać dane do etykiety ręcznie. My idziemy inaczej. Jeśli prowadzisz ewidencję piwnicy w systemie, czyli masz zapisane nastawy, dodatki i pomiary, to skład i wartość odżywczą liczymy z tych danych. Generujesz kod QR, dostajesz publiczną stronę e-etykiety dla danej partii, a system pilnuje, czy komplet wymaganych informacji jest gotowy, zanim pozwoli wydrukować etykietę finalną.
Sam generator e-etykiety jest darmowy, bo obowiązek dotyczy każdego producenta. Płatna jest dopiero pełna ewidencja piwnicy, z której te dane się liczą, razem z metryczkami fermentacji, kupażem, rozlewem i dokumentacją dla KOWR.
Jeśli produkujesz wino w tym roczniku, ten obowiązek już Cię dotyczy. Warto sprawdzić, czy Twoje etykiety są zgodne, zanim butelki trafią do obrotu.
Jak przygotować e-etykietę wina krok po kroku
- Zbierz dane partii. Poziom alkoholu, cukier resztkowy, kwasowość, dodatki i środki klarujące, najlepiej wprost z ewidencji piwnicy.
- Policz wartość odżywczą i skład. Wartość energetyczna, węglowodany i cukry liczą się ze średnich danych, bez analizy laboratoryjnej. Wykaz składników bierze się z historii nastawu.
- Utwórz e-etykietę i kod QR. Powstaje publiczna strona partii i kod QR, który do niej prowadzi. Strona jest sucha, bez marketingu i śledzenia.
- Uzupełnij fizyczną etykietę. Na butelce umieść wartość energetyczną (kJ i kcal), alergeny oraz kod QR z podpisem Składniki.
- Wydrukuj i sprawdź skanem. Pobierz QR w rozmiarze 12 do 20 mm (SVG, PNG 300 dpi lub PDF) i zeskanuj wydruk, aby potwierdzić, że otwiera właściwą stronę.
